Het stomste gebouw van Amsterdam

De veelbesproken badkuip van Amsterdam, de luifel van het Stedelijk Museum. Bron: Stedelijk.nl
De veelbesproken badkuip van Amsterdam, de luifel van het Stedelijk Museum. Bron: Stedelijk.nl

AMSTERDAM, 10 JANUARI 2013. Het woord ‘stom’ associeer ik met kinderen die op een bepaalde leeftijd in principe alles en iedereen stom vinden. “Zullen we spelen? Nee, dat is stom. Wil je dan een koekje? Nee, is ook stom.” Volwassenen gebruiken het woord eigenlijk zelden. Dus ik had nooit gedacht dat je ‘stom’ in verband kon brengen met een toch niet onbelangrijk bouwwerk in Nederland. We slenteren door Amsterdam, langs grachten en monumenten, op weg naar het stomste gebouw ooit.

In dit geval is ‘stom’ de vrije Nederlandse vertaling van de Engelse term ‘more ridiculous’, gebruikt door kunstcriticus Michael Kimmelman van New York Times om het Stedelijk Museum te beschrijven. “Een belachelijker gebouw dan het onlangs geopende nieuwe Stedelijk Museum kan ik me zo gauw niet herinneren (…) Een uit zijn krachten gegroeide badkuip in moeten om klassieke moderne kunst te zien, is zoiets als Bach gespeeld horen door een man in een clownspak.”

De aanduiding ‘badkuip’ is overigens al lang niet meer origineel. Die werd al gebruikt door kritische recensenten toen de eerste bouwtekeningen van architect Mels Crouwel en zijn team in 2004 wereldkundig werden gemaakt. We moesten het zien als een “grote symmetrische luifel”, probeerde Crouwel nog. Maar het was al te laat: ‘de badkuip’ deed op onstuitbare wijze zijn intrede in de krantenkolommen en journaals.

Na jaren van vertraging stak koningin Beatrix op zaterdag 22 september 2012 de sleutel weer in de poort. “De deuren van het Stedelijk, ze staan weer open, wagenwijd open, na een verbouwing van maarliefst acht jaar”, zo begon presentator Pieter Jan Hagens de live televisie-uitzending door de AVRO in samenwerking met de NOS. Nooit eerder kreeg een museum zo veel aandacht van de Nederlandse schrijvende en visuele pers.

Amsterdam: 800.000 inwoners

Hoe nieuwsgierig ik ook was naar die veelbesproken badkuip, ergens was het jammer dat er een einde moest komen aan de thuisloze situatie van het museum. Met name in Post CS, waar het Stedelijk tot oktober 2008 viereneenhalf jaar verbleef, kwam ik graag. Het inmiddels gesloopte gebouwencomplex op het Oosterdokseiland naast het Centraal Station deed lange tijd dienst als postsorteercentrum voor het toenmalige staatspostbedrijf PTT. De combinatie van een museum in een fabrieksgebouw vond ik bijzonder geslaagd. Een expositie over het videowerk van Andy Warhol trok 600.000 bezoekers en menig Amsterdammer zal met weemoed terugdenken aan restaurant Club 11 op de elfde verdieping van Post CS.

Maar nu staan we buiten op het plein, onder een deel van de badkuip. Om de spierwitte luifel van Crouwel goed te kunnen aanschouwen, moet je trouwens flink wat passen naar achteren zetten. Beter zicht krijg je pas als je de Van Baerlestraat oversteekt en voor het Concertgebouw staat. In totaal heeft de uitbreiding en verbouwing ruim 120 miljoen euro gekost. Het Stedelijk krijgt jaarlijks 11,7 miljoen aan subsidie, tweederde van hun begroting.

Sinds deze week is het museum ook op maandag open. Gemiddeld ligt het dagelijks aantal bezoekers sinds de opening op 3.300. In het nieuwe gedeelte van het museum – ga vooral naar beneden met de roltrap – krijg je tot en met 1 april een inkijkje in het brein van kunstenaar Mike Kelley die “een bijzondere belangstelling heeft voor seksuele stoornissen en varianten”. Een blockbuster die na Amsterdam doorreist naar Parijs (Centre Pompidou), New York (MoMa PS1) en het Museum of Contemporary Art in Los Angeles.

Maar ja, die badkuip? Wat moeten we daar nu van vinden? We halen onze schouders op. Wel aardig, strak design ook. Maar om ons heen horen we weinig oh’s en ah’s. Het past qua ontwerp in een tijdperk waarin geld- en spektakelzucht in de museumarchitectuur de boventoon voeren. “Crouwel’s ontwerp suggereert een wanhopige reactie op Bilbao”, schrijft Kimmelman. Hij refereert aan de Spaanse stad waar museo Guggenheim aanjager was voor een ongekende economische opleving. Maar futuristisch ogende gebouwen zijn geen garantie voor succes. Daar, zo voorspelt Kimmelman alvast, zal Amsterdam nog wel achter komen.

Advertenties

7 gedachtes over “Het stomste gebouw van Amsterdam

  1. Een belangrijk verschil tussen de ‘badkuip’ en het Guggenheim in Blibao is dat het Guggenheim prachtig en past in zijn omgeving.

    De badkuip lijkt eerder een kotsbak, een kotsbak die je enkel en alleen nodig hebt door de repulsieve lelijkheid van de kotsbak zelf

    1. Eens Maarten. Je kunt proberen om Guggenheim Bilbao te imiteren, maar dat is once in a lifetime. En tja, het Stedelijk, laat ik zeggen dat het erg wennen is…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s